Matryca to światłoczuły element cyfrowego aparatu fotograficznego zastępujący kliszę fotograficzną. Wszelkie zabrudzenia znajdujące się na niej znajdują swoje odbicie na zdjęciach w formie, mniej lub bardziej widocznych, ciemnych plamek różnego rozmiaru i kształtu. Szczególnie często pojawiają się one gdy fotografujemy na wyższych wartościach przysłony. Są dobrze widoczne na niebie i innych gładkich powierzchniach. Często fotografujący błędnie oceniają taką wadę zdjęcia jako winę zabrudzeń na obiektywie – te jednak dają inne, znacznie subtelniejsze i mniej rzucające się w oczy efekty.

Aby sprawdzić czy nasza matryca jest czysta należy zapiąć do aparatu w miarę możliwości długoogniskowy obiektyw (w obiektywach typu zoom należy ustawić ogniskową na maksymalną), przełączyć w manualny tryb ustawiania ostrości i ustawić ją na nieskończoność. W aparacie wybieramy tryb automatyki przysłony (Av, A) i ustawiamy wartość przysłony na maksymalną (np. f/22, f/29, f/32, f/40 – w zależności od posiadanego obiektywu). Jako obiekt fotografowany najlepiej wybrać możliwie jednolitą, jasną powierzchnię – idealnie nadaje się do tego niebo. Wykonujemy 2-3 zdjęcia w kilkusekundowych odstępach i zgrywamy je do komputera.

Po co nam więcej niż jedno ujęcie? Zdarza się że na którymś z ujęć widoczny będzie ptak lub inny obiekt, który bynajmniej nie znajduje się wewnątrz aparatu. Gdy porównamy otrzymane ujęcia powinniśmy otrzymać plamki widoczne na wszystkich w tych samych miejscach – jeśli przemieszczają się one oznacza to że najprawdopodobniej udało nam się uchwycić obiekt latający i nie należy się nimi przejmować. Aby ułatwić sobie lokalizację zabrudzeń można w dowolnym programie ponieść kontrast zdjęcia i obniżyć jego jasność.

Jeśli na matrycy znajdują się plamki w kształcie pyłków lub duże widoczne „śmieci” można spróbować pozbyć się ich własnoręcznie – opis znajdą Państwo w dziale „Zrób to sam”. Szanse powodzenia zależą głównie od tego jak długo zabrudzenie zalega na matrycy oraz jakiego jest pochodzenia. Drobne zabrudzenia o regularnym owalnym kształcie to najczęściej pyłki (często np. kwiatowe) praktycznie niemożliwe do usunięcia w bezpieczny sposób domowymi metodami.